Koniec mocy prawnej dokumentów urzędowych dla dokumentów sporządzanych przez banki i fundusze sekurytyzacyjne w sprawach cywilnych

18 czerwca  Prezydent RP podpisał ustawę o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych. 

Zasadniczym celem uchwalonej ustawy jest wykonanie obowiązku dostosowania przepisów prawa do dwóch wyroków Trybunału prawoKonstytucyjnego (dalej „Trybunał”), w których Trybunał stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (wyrok TK z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt P 7/09) oraz przepisu art. 194 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (wyrok TK z dnia 11 lipca 2011 r., sygn. akt P 1/10).

Zgodnie z art. 95 ust. 1 Prawa bankowego, księgi rachunkowe banków i sporządzone na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych.

Podobnie, art. 194 ustawy o funduszach inwestycyjnych stanowił, iż księgi rachunkowe funduszu sekurytyzacyjnego, wyciągi z tych ksiąg podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu i opatrzone pieczęcią towarzystwa zarządzającego funduszem sekurytyzacyjnym oraz wszelkie wystawione w ten sposób oświadczenia zawierające zobowiązania, zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się praw lub pokwitowanie odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych oraz stanowią podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych i rejestrach publicznych.

W odniesieniu do powyższych dokumentów zastosowanie znajdowały więc przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stanowiące, iż „Dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone” (art. 244 § 1 kpc) a „strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim oświadczenia organu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z prawdą, powinna okoliczności te udowodnić” (art. 252 kpc). W konsekwencji w sporze sądowym dokumenty sporządzone przez banki i fundusze sekurytyzacyjne traktowane były jako dokumenty urzędowe, i to strona przeciwna a więc pozwany klient banku lub osoba pozwana przez fundusz sekurytyzacyjny musiały udowodnić, iż powództwo jest nieuzasadnione (następowało odwrócenie istotnej reguły sporu cywilnego stanowiącej, iż to na powodzie spoczywa obowiązek udowodnienia pozwu).

W przedmiotowych wyrokach Trybunał orzekł jedynie o częściowej niekonstytucyjności powyższych przepisów wskazując, iż są one niekonstytucyjne w części w jakiej nadaje się moc prawną dokumentu urzędowego księgom rachunkowym i wyciągom z ksiąg rachunkowych banku oraz funduszu sekurytyzacyjnego w postępowaniu cywilnym prowadzonym wobec konsumenta.

W toku procesu legislacyjnego ustawodawca rozszerzył zakres podmiotowy w stosunku do pierwotnych intencji Trybunału i postanowił, że regulacja pozbawiająca mocy prawnej dokumentów urzędowych wymienionych w art. 95 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe oraz art. 194 ustawy o funduszach inwestycyjnych, będzie miała zastosowanie nie tylko w stosunku do konsumentów, lecz także wobec innych podmiotów, w tym również przedsiębiorców.

Ponadto, wprowadzone zmiany do obu ustaw wyłączają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do ksiąg rachunkowych banków i funduszy sekurytyzacyjnych oraz wyciągów z tych ksiąg jedynie w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że wszelkiego rodzaju oświadczenia i pokwitowania, które mogą wystawiać banki lub fundusze sekurytyzacyjne na podstawie odpowiednio art. 95 ust. 1 Prawa bankowego oraz art. 194 ustawy o funduszach inwestycyjnych, nie tracą mocy prawnej dokumentów urzędowych i znaczenia, jakie nadaje takim dokumentom ustawodawca w innych dziedzinach prawa (np. prawie karnym, podatkowym czy administracyjnym).

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Źródło: Alert prawny Deloitte Legal.

Podziel się na:
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Blip
  • Wykop
  • Live
  • Twitter
  • PDF

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *